St. Nicolaaskerk

De Sint-Nicolaaskerk is een rooms-katholieke parochiekerk aan de Utrechtsestraatweg in het voormalige dorp Jutphaas, tegenwoordig een wijk van Nieuwegein. De kerk is gewijd aan de heilige Nicolaas van Myra en vormt samen met acht omliggende kerken onderdeel van de Parochie van de Heilige Drie-eenheid.

Voordat de huidige kerk in gebruik werd genomen, kwamen katholieke inwoners van Jutphaas sinds 1688 samen in een schuurkerk aan het Overeind, ongeveer op de plek waar nu de Structuurbaan en de Malapertweg elkaar kruisen. Toen dit kerkje te klein werd, ontstonden plannen voor nieuwbouw. Onder leiding van bouwpastoor Gerardus Wilhelmus van Heukelum werd uiteindelijk gekozen voor de huidige locatie aan de Utrechtsestraatweg, op grond van het voormalige landgoed Huis Zwaanenburg.

Architect Alfred Tepe, een van de belangrijkste vertegenwoordigers van de neogotische architectuur in Nederland, ontwierp de nieuwe kerk. Op 11 mei 1874 legde aartsbisschop Mgr. A.I. Schaepman de eerste steen. Op dezelfde datum, precies een jaar later, werd de kerk ingewijd. Dat betekende een uitzonderlijk snel bouwproces voor die tijd.

De Sint-Nicolaaskerk is een indrukwekkende neogotische kruisbasiliek met een circa vijftig meter hoge toren. Het interieur werd vormgegeven volgens de idealen van het Sint-Bernulphusgilde. Hoewel de kerk bij de oplevering nog sober en wit was, werd in de daaropvolgende dertig jaar gewerkt aan de rijke inrichting en beschilderingen. Kunstenaars als Friedrich Wilhelm Mengelberg leverden hier een belangrijke bijdrage aan.

Binnen bevinden zich tal van bijzondere kunst- en erfgoedschatten. Bezoekers kunnen onder meer het labyrint, het raam met het Laatste Oordeel, de apostelenbalk, een orgel uit circa 1525, een indrukwekkende Piëta, het schilderij van de Noodhelpers uit 1619 en verschillende afbeeldingen uit het leven van Sint Nicolaas bewonderen. Daarnaast zijn in de kerk diverse symbolische voorstellingen van dieren en planten terug te vinden en zijn er zelfs kunstwerken uit de middeleeuwen bewaard gebleven.

Tussen 1992 en 1998 onderging de kerk een omvangrijke restauratie. Dankzij subsidies en de inzet van vele vrijwilligers kon het monument behouden blijven voor toekomstige generaties. In 1998 werd de gerestaureerde kerk feestelijk heropend door kardinaal Adrianus Simonis.

De Sint-Nicolaaskerk is niet alleen een plek van geloof, maar ook een bijzonder monument waar de geschiedenis van Jutphaas en Nieuwegein, architectuur, kunst en erfgoed samenkomen.