Langs Lek en Linie
Via deze fietsroute verken je een deel van de Nieuwe Hollandse Waterlinie bij Schalkwijk, Nieuwegein, Houten en Bunnik. In de Kromme Rijnstreek is het historische waterlinielandschap bijzonder goed bewaard en gebleven en volop beleefbaar.
De Nieuwe Hollandse Waterlinie is het grootste rijksmonument van Nederland, en vormt samen met de Stelling van Amsterdam het UNESCO Werelderfgoed Hollandse Waterlinies. De Hollandse Waterlinies beschermden het westen van ons land tegen de vijand door het tot kniehoogte onder water zetten van brede stroken land. Het is UNESCO Werelderfgoed vanwege het unieke en ingenieuze samenspel van open landschap, een watermanagementsysteem met sluizen, kanalen en dijken en militaire bouwwerken zoals de forten.
Meer fiets- en wandelroutes langs de waterlinies? Bekijk de speciale themapagina op routesinutrecht.nl.
Dit ga je zien
-
TOP Linielanding
TOP Linielanding
TOP Linielanding ligt in een streek die deel uit maakt van Nationaal Landschap Rivierengebied en de Nieuwe Hollandse Waterlinie. Een mooi vertrekpunt voor een tocht te voet, per fiets of kano.
-
56
-
6
-
Plofsluis
De Plofsluis of keersluis bij Jutphaas is een onderdeel van de Nieuwe Hollandse Waterlinie.
Plofsluis
De Plofsluis diende om bij oorlogsdreiging snel het Amsterdam-Rijnkanaal af te dammen om te voorkomen dat het water uit de omliggende gebieden bij inundatie via het kanaal zou wegstromen. In 1934 begon men met de bouw van het Amsterdam-Rijnkanaal, dat een verruiming en gedeeltelijke vervanging van het Merwedekanaal inhield. Door de aanleg zou een hiaat in de Waterlinie ontstaan. De Plofsluis vormde hiervoor een oplossing, die aan de ene kant het scheepvaartverkeer niet zou hinderen en aan de andere kant het kanaal snel zou kunnen afsluiten.
De Plofsluis is in principe een bijzondere keersluis, die niet toegankelijk is voor verkeer, al wordt hij blijkens het naambordje Heemstederbrug genoemd. Het is wereldwijd de enige grootschalige keersluis die door ontploffing geactiveerd wordt.[1] Wel bestaan er kleinere constructies volgens hetzelfde werkingsprincipe, de zogenaamde plofduikers.
Boven het Amsterdam-Rijnkanaal ligt een reeks van vijf betonnen compartimenten met een relatief zwakke bodem. In de bakken kon ongeveer 40.000 ton zand, grind of puin worden opgeslagen.[2] Bij oorlogsdreiging werd de bodem opgeblazen, waardoor de inhoud in het Amsterdam-Rijnkanaal zou storten. Het kanaal werd hierdoor afgesloten en het inundatiewater kon niet wegstromen.[2] De sluis is zo ontworpen, dat de zijkanten zouden blijven staan bij de ontploffing, zodat de bodem hersteld kon worden om de sluis nogmaals te gebruiken.[1] Hij is uiteindelijk nooit geactiveerd.
De sluis is ongeveer 70 meter lang, 40 meter breed en 8,5 meter hoog. De bodem lag circa 6 meter boven het kanaalpeil.[2] Het bouwwerk kent één centrale, langgerekte, afgeronde betonnen brugpijler met aan weerszijden een doorvaartopening en eveneens zware betonnen landhoofden. In 1937 werd met de bouw van deze sluis begonnen. De sluis was nog niet klaar toen de Tweede Wereldoorlog in Nederland uitbrak, maar hij is in 1942 voltooid met hulp van de Duitse bezetters.[2][1] Bij de plofsluis werden vier gietstalen koepelkazematten met afwachtingsruimte en een wanddikte van 17 centimeter gebouwd voor de verdediging van het werk.
-
-
59
-
68
-
55
-
32
-
33
-
93
-
49
-
36
-
35
-
98
-
Fort bij Vechten
Fort bij Vechten
Fort bij Vechten is met zijn 17 hectare een van de grootste forten van de Nieuwe Hollandse Waterlinie.
-
Waterliniemuseum Fort bij Vechten
Waterliniemuseum Fort bij Vechten
Breng een bezoek aan het museum en ontdek het fort. Hier kruisen twee Werelderfgoederen elkaar, de Romeinse Limes en de Hollandse Waterlinies.
-
39
-
19
-
2
-
99
-
45
-
1
-
67
-
91
-
66
-
82
-
64
-
TOP Eiland van Schalkwijk
TOP Eiland van Schalkwijk
Vanaf TOP Eiland van Schalkwijk kunt u te voet, per fiets of kano het Hollandse Waterliniegebied of de Kromme Rijnstreek verkennen. Bij het naastgelegen VVV-i-punt in ‘Pand Pannenkoek’ zijn diverse routes beschikbaar en meer informatie over het gebied.
-
Fort Werk aan de Groeneweg
Fort Werk aan de Groeneweg
Fort Werk aan de Groeneweg
Als je door de historische loopgraven van Werk aan de Groeneweg loopt ga je terug in de tijd. Het verdedigingswerk heeft nog helemaal haar oorspronkelijke vorm. De infanteriestelling uit de Eerste Wereldoorlog bestaat uit een dubbele loopgraaf met aarden wallen, 55 groepsschuilplaatsen en mooie fruitbomen.
Het terrein is een fantastische speelplek voor kinderen. Je kunt hier heerlijk struinen, door een loopgraaf kruipen, verstoppertje spelen en er een spannende speur- en beleefroute lopen van ca. 2 km met soldaat Vendrik als je gids.
-
-
51
-
Fort Honswijk
Fort Honswijk, schitterend gelegen aan de rivier de Lek, is een cultuurhistorisch en landschappelijk icoon. Onderdeel van UNESCO Werelderfgoed Hollandse Waterlinies.
Fort Honswijk
Over Fort Honswijk
Fort Honswijk, schitterend gelegen aan de rivier de Lek, is een cultuurhistorisch en landschappelijk icoon. Het vormt het monumentale hart van het meest complete waterlinielandschap van Nederland, de zogenaamde Stelling van Honswijk, iets ten zuiden van Utrecht. Het is ook het oudste en grootste torenfort van het grootste rijksmonument van Nederland. Naast zijn ligging, is de toren van Fort Honswijk van een buitengewone schoonheid. Samen met de fortwal, is dit het oudste deel van het fort (1842). Wie er binnengaat, wordt betoverd door een besloten, geheimzinnige wereld.
Nachtfort
Fort Honswijk maakt onderdeel uit van de Hollandse Waterlinies, sinds 2021 bekroond tot UNESCO Werelderfgoed. Een 200 kilometer lange linie met 96 forten, 6 vestingen en 2 kastelen, waarin Honswijk misschien wel een van de best bewaarde forten is gebleven. Als een bastion van de Hollandse Waterlinies, vertegenwoordigt Fort Honswijk niet alleen een rijke historie, maar ook een belofte voor de toekomst.
Dit is een groots experiment, en vooral bedoeld een thuishaven te creëren voor wie de dag in de drukke randstad niet voldoende is. Binnen de muren van Fort Honswijk vermengen vleermuizen, uilen en andere nachtelijke verschijnselen zich met hedendaagse kunst, ongerepte natuur en cultureel erfgoed. Samen met een gepassioneerde groep ondernemers, creatievelingen en fortliefhebbers, worden pop-up restaurants, culturele evenementen en accommodaties georganiseerd, waardoor een onvergetelijke ervaring ontstaat. Dit alles wordt aangevuld met een inspirerend en stimulerend programma, met als doel een fris perspectief te bieden. Bekijk de website van Nachtfort!
Activiteiten
Nu al weten vele mensen het fort en het omliggende waterlinielandschap te vinden. Het is een groene oase van rust waar je heerlijk kunt wandelen, fietsen en kanoën. Op het fort zelf is een grote groep vrijwilligers actief die o.a. hooggewaardeerde rondleidingen verzorgen. Naast recreatie en toerisme zijn er op het fort echter ook andere functies denkbaar. Waar Fort Honswijk dus ooit de grote, nationale opgave van de landsverdediging diende, wilt men er vandaag de dag ruimte bieden voor nieuwe initiatieven waar de samenleving baat bij heeft. Bekijk ook de website van Fort Honswijk voor meer informatie!
-
-
18
-
Fort Lunet aan de Snel
Fort Lunet aan de Snel
Fort Lunet aan de Snel
Enigszins verscholen in het groen, tussen Fort Honswijk en Werk aan de Korte Uitweg, ligt aan de Gedekte Gemeenschapsweg het kleine maar karakteristieke fort Lunet aan de Snel. In dit fort wordt de bijzondere rol van water in onze samenleving en ook de uitzonderlijke eigenschappen van water voor het voetlicht gebracht. Tevens is er op het fort ruimte voor mensen die in deze speciale omgeving andersoortige (groeps)activiteiten willen ontplooien of gewoon willen genieten van de rust en schoonheid in dit gebied. Ook is de buitenwal van het fort opengesteld voor wandelaars.
Het Lunet aan de Snel (1845-1846) is een verdedigingswerk 300 meter ten noorden van Fort Honswijk. Vanuit deze aarden wal kon een aanval op Fort Honswijk vanuit het noordoosten worden weerstaan. Ook kon een gedeelte van de Lekdijk onder vuur worden genomen, dat vanaf Fort Honswijk niet mogelijk was.
-
-
Gedekte Gemeenschapsweg
Gedekte Gemeenschapsweg
De Gedekte Gemeenschapsweg maakt deel uit van de Stelling van Honswijk. Het is de enige beschutte weg van de Nieuwe Hollandse Waterlinie die nog in zo'n goede staat is. Parallel loopt een aarden w1
-
Fort Werk aan de Korte Uitweg
Fort Werk aan de Korte Uitweg
Fort Werk aan de Korte Uitweg
Vlakbij de rivier de Lek, op het eiland van Schalkwijk, ligt Fort Werk aan de Korte Uitweg (WKU). Daar waar de ijsvogel over het water scheert, je het gras kan horen ruisen, vind je een theehuis en een natuurkampeerterrein.
Dit fort werd tussen 1876-1879 gerealiseerd als ondersteuning van fort Honswijk. Het werk heeft een bomvrije kazerne, een opslagloods en een munitiemagazijn.
Wandelaars, fietsers en kanovaarders
Op het fort is een mooi terras en theehuis, waar koffie en thee gedronken kan worden. Ook worden heerlijke lunches geserveerd. Wil je liever een high tea, ook dat is mogelijk. De medewerkers van zorgorganisatie Reinaerde bakken de lekkerste taarten.Wandelaars kunnen goed uit de voeten op de klompenpaden rond het fort en diverse kleine ommetjes zijn mogelijk. In het gebied zijn ook mooie fietstochten te maken. Bij Fort WKU zijn kano’s te huur en je kunt ook aanleggen met je eigen kano. Vanaf het fort kun je naar het leuke dorpje Schalkwijk kanoën en een mooi rondje door de polder en naar andere forten maken.
Natuurkampeerders
Altijd al willen zien hoe de zon in een polderlandschap ondergaat? Ook dat is mogelijk, breng een tent mee en ervaar zelf hoe prachtig deze natuurcamping is. Kamperen is mogelijk tussen de fortwallen en er is ook een echte forthut te huur.Zaalverhuur
Op het fort zijn twee prachtige zalen te huur die recent opnieuw zijn aangekleed. Een grote multifunctionele ruimte is geschikt voor grotere groepen. De andere zaal leent zich bij uitstek voor een kleiner gezelschap.Kinderen
Kinderen kunnen naar hartenlust spelen zowel buiten als binnen in het Fort. Er zijn speciale speurtochten en kinderfeesten kunnen er ook goed georganiseerd worden. Let goed op de de activiteitenkalender, want Boswachter Tineke gaat met enige regelmatig met kinderen de natuur in.
-
-
Werk aan de Waalse Wetering
Werk aan de Waalse Wetering
Werk aan de Waalse Wetering is vrij toegankelijk en biedt een prachtig uitzicht over het linielandschap. Het fort ligt bij het dorp Tull en ’t Waal.
-
14
-
3
-
90
-
TOP Linielanding
TOP Linielanding
TOP Linielanding ligt in een streek die deel uit maakt van Nationaal Landschap Rivierengebied en de Nieuwe Hollandse Waterlinie. Een mooi vertrekpunt voor een tocht te voet, per fiets of kano.
Beschrijving
TOP Linielanding
TOP Linielanding ligt in een streek die deel uit maakt van Nationaal Landschap Rivierengebied en de Nieuwe Hollandse Waterlinie. Een mooi vertrekpunt voor een tocht te voet, per fiets of kano.
De route volgt de wit-groene knooppuntenbordjes van het fietsroutenetwerk. Handige startlocaties zijn TOP Linielanding of TOP Eiland van Schalkwijk, maar je kunt de route in principe bij elk knooppunt langs de route starten.
TOP Linielanding
TOP Linielanding ligt in een streek die deel uit maakt van Nationaal Landschap Rivierengebied en de Nieuwe Hollandse Waterlinie. Een mooi vertrekpunt voor een tocht te voet, per fiets of kano.
- 56
- 6
- 59
- 68
- 55
- 32
- 33
- 93
- 49
- 36
- 35
- 98
- 39
- 19
- 2
- 99
- 45
- 1
- 67
- 91
- 66
- 82
- 64
- 51
- 18
- 14
- 3
- 90